Υπέρταση

Γιατί αυτή η απλή ανάγνωση μιας τιμής της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) στο πιεσόμετρο είναι τόσο σημαντική; Η απάντηση είναι ότι η μέτρηση της πίεσης του αίματος δίνει πληροφορίες για τη λειτουργία του κυκλοφορικού συστήματος σας. Υψηλή τιμή της ΑΠ σημαίνει ότι η καρδιά σας δουλεύει περισσότερο για να αντλεί το αίμα στο σώμα σας. Αυτή η επιπλέον εργασία μπορεί να οδηγήσει σε ένα πιο «αδύναμο» καρδιακό μυ και σε πιθανή βλάβη οργάνων – στόχων. Το αρτηριακό δίκτυο «υποφέρει» κατά κάποιο τρόπο όταν η αρτηριακή σας πίεση είναι υψηλή. Αυτό συμβαίνει διότι τα αρτηριακά τοιχώματα δέχονται μεγαλύτερη πίεση από το αίμα αναγκάζοντας τα να γίνουν πιο σκληρά και στενά, με κίνδυνο για εγκεφαλικό επεισόδιο, νεφρική ανεπάρκεια, και  καρδιαγγειακές παθήσεις.

Κλασσικό υδραργυρικό πιεσόμετρο (αναλογικό - σφυγμομανόμετρο)

Κλασσικό υδραργυρικό πιεσόμετρο (αναλογικό - σφυγμομανόμετρο)

ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

  1. Μέτρηση ΑΠ με υδραργυρικό πιεσόμετρο (αναλογικό)

Αν και η μέτρηση με το κλασσικό υδραργυρικό πιεσόμετρο τείνει να καταργηθεί, υπάρχουν ακόμα στην αγορά και αρκετά άτομα το χρησιμοποιούν. Τυλίγεται μια περιχειρίδα (cuff) γύρω από το χέρι (συνήθως αριστερό βραχίονα), χρησιμοποιείται το πουάρ (Poir ) για να φουσκώσει την περιχειρίδα, και ένα στηθοσκόπιο για να ακούμε τους ήχους της βραχιονίου αρτηρίας.

 Όταν η πίεση στο εσωτερικό του cuff είναι μεγαλύτερη από την πίεση που η καρδιά ασκεί όταν συστέλλεται (συστολική πίεση), η περιχειρίδα πιέζει με αποτέλεσμα να κλείνει η βραχιόνιος αρτηρία. Η ροή του αίματος σταματά, έτσι δεν ακούγεται ήχος μέσα από το στηθοσκόπιο.

Καθώς ο αέρας απελευθερώνεται από την περιχειρίδα, η ροή του αίματος συνεχίζεται μέσω της αρτηρίας δημιουργώντας ένα ήχο. Εκείνη τη στιγμή, καταγράφεται η συστολική πίεση («μεγάλη») του αίματος. Μόλις η πίεση της περιχειρίδας πέσει κάτω από την πίεση που ασκείται κατά τη διάρκεια της φάσης ηρεμίας μεταξύ δυο καρδιακών παλμών, ο ήχος εξαφανίζεται και καταγράφεται η διαστολική πίεση («μικρή»).

  1. Μέτρηση ΑΠ με ηλεκτρονικό πιεσόμετρο

Πολύ πιο εύκολες στη χρήση, είναι οι ηλεκτρονικές αυτόματες συσκευές μέτρησης της αρτηριακής πίεσης. Η χρήση είναι παρόμοια με την περιχειρίδα στον βραχίονα, όμως η μέτρηση γίνεται απλά με το πάτημα ενός κουμπιού. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι σε περίπτωση αρρυθμίας (πχ κολπική μαρμαρυγή) οι ενδείξεις τους μπορεί να είναι λανθασμένες. Τελευταία έχουν αναπτυχθεί αλγόριθμοι που ξεπερνούν το πρόβλημα αυτό και ήδη ηλεκτρονικά πιεσόμετρα βρίσκονται στο εμπόριο. Επίσης, οι συσκευές που μετρούν την πίεση από τον καρπό ή τα δάχτυλα δεν είναι τόσο ακριβείς όσο αυτές του βραχίονα, ως εκ τούτου συνιστάται η αποφυγή της χρήσης τους. Υπάρχει επίσημη λίστα με ηλεκτρονικά πιεσόμετρα που έχουν περάσει τα τεστ αξιοπιστίας της Ευρωπαικής Εταιρίας Υπέρτασης (ESH) και μπορείτε να την βρείτε εδώ

 

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ

Η πίεση του αίματος καταγράφεται ως χιλιοστά της στήλης υδραργύρου (mmHg) επειδή η παραδοσιακή συσκευή μέτρησης, που ονομάζεται σφυγμομανόμετρο, χρησιμοποιεί μια γυάλινη στήλη γεμάτη με υδράργυρο και σημειώνεται σε χιλιοστά. Καθώς η περιχειρίδα φουσκώνει ή ξεφουσκώνει, ο υδράργυρος μεταβάλλεται εντός της στήλης (βλέπε εικόνα). Αν και τα πιεσόμετρα υδραργύρου εξακολουθούν όπως αναφέρθηκε να υπάρχει στην αγορά οι νεότερες ηλεκτρονικές συσκευές χωρίς υδράργυρο είναι πλέον η πλειοψηφία. Παρόλαυτα,  είναι βαθμονομημένα ώστε να δίνουν τιμές σε χιλιοστά στήλης υδραργύρου.

Η συστολική πίεση, αντικατοπτρίζει την πίεση που ασκείται στα τοιχώματα της βραχιονίου αρτηρίας κατά τη διάρκεια της φάσης άντλησης της καρδιάς (συστολής). Η διαστολική πίεση, αντιπροσωπεύει την πίεση κατά τη διάρκεια της φάση ηρεμίας μεταξύ καρδιακών παλμών (διαστολή). Η υπέρταση ορίζεται ως η μέτρηση της ΑΠ στο ιατρείο της συστολικής  140 mm Hg ή της διαστολικής   90 mm Hg, ή και των δύο κατά της τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής καρδιολογικής εταιρίας ESC και της Ευρωπαϊκής εταιρίας Υπέρτασης ESH  του 2018. Ωστόσο, με βάση τις νέες οδηγίες, η θεραπεία της υπέρτασηςμπορεί να ξεκινήσει και σε χαμηλότερα επίπεδα, αναλόγως του ιστορικού και των παραγόντων κινδύνου του κάθε ασθενή.

Για τη σωστή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, δύο ή περισσότερες μετρήσεις πρέπει να λαμβάνονται αφού το άτομο που θα μετρηθεί βρίσκεται σε κατάσταση ηρεμίας για τουλάχιστον πέντε λεπτά. Οι κατευθυντήριες οδηγίες τονίζουν τη σημασία της αντιμετώπισης της υπέρτασης νωρίτερα παρά αργότερα, για πρόληψη από  καρδιακή νόσο, εγκεφαλικό επεισόδιο και νεφρική βλάβη. Η σωστή στρατηγική εξατομικεύεται για κάθε ασθενή και περιλαμβάνει κάποιο συνδυασμό διατροφής, την άσκησης, μείωσης του στρες, και φαρμακευτικής αγωγής. Στον παρακάτω πίνακα αναφέρεται η κατηγοριοποίηση της ΑΠ αναλόγως με τις τιμές (ESC/ESH 2018).

ΥΠΕΡΤΑΣΗ2

ΣΤΟΧΟΙ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΥΠΟ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΝΑΛΟΓΩΣ ΗΛΙΚΙΑΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΝΟΣΥΡΟΤΗΤΩΝ

Επειδή η υπέρταση και ο σακχαρώδης διαβήτης στοχεύουν τα ίδια όργανα, η φαρμακευτική θεραπεία ξεκινά γενικά σε πιο πρώιμο στάδιο σε άτομα με διαβήτη. Για τα άτομα με διαβήτη, χρόνια νεφρική νόσο, καρδιαγγειακή νόσο, ιστορικό ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου και άνω των 65 ετών ορίζεται ως στόχος συστολικής πίεσης από 130 έως 139 mmHg και η  διαστολική πίεση 70-79 mmHg.

Η έναρξη της αντιυπερτασικής αγωγής (υγιεινοδιαιτητικά μέτρα και φάρμακα) εκτός τιμών αρτηριακής πίεσης ≥140/90 mmHg θα πρέπει να θεωρείται και σε επίπεδα υψηλής φυσιολογικής πίεσης (130-139/85-89 mmHg) υπό την προϋπόθεση ότι οι ασθενείς έχουν ιστορικό εδραιωμένης καρδιαγγειακής νόσου (π.χ. στεφανιαία νόσος).

Επίσης, οι ασθενείς χαμηλού-ενδιάμεσου κινδύνου με βαθμό 1 υπέρτασης (140-159/90-99 mmHg) και χωρίς υποκλινικές βλάβες σε όργανα στόχους, θα πρέπει να λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή κατόπιν αποτυχίας ελέγχου της ήπιας υπέρτασης με υγιεινοδιαιτητικά μέτρα για βραχύ χρονικό διάστημα 3-6 μηνών. Η τελευταία αυτή σύσταση επεκτείνεται και σε ασθενείς 65-80 ετών (όχι άνω των 80 ετών) αρκεί οι ηλικιωμένοι αυτοί ασθενείς να έχουν καλή φυσική κατάσταση και η θεραπεία να είναι καλά ανεκτή.

 Ο κύριος στόχος της αντιυπερτασικής αγωγής είναι η μείωση της αρτηριακής πίεσης <140/90 mmHg σε όλους τους ασθενείς, αλλά εάν η θεραπεία είναι καλά ανεκτή (χωρίς παρενέργειες) τότε στους περισσότερους ασθενείς ο στόχος θα πρέπει να μετατοπίζεται σε χαμηλότερα επίπεδα, δηλαδή <130/80mmHg.

 Ειδικά σε ασθενείς ηλικίας <65 έτη ο στόχος της συστολικής αρτηριακής πίεσης πρέπει να είναι εξαρχής στο διάστημα τιμών 120-129 mmHg. Αντιθέτως, σε ασθενείς ηλικίας 65-80 ετών ο στόχος της συστολικής αρτηριακής πίεσης πρέπει να είναι λιγότερο επιθετικός με τιμές 130-139 mmHg. Για τους υπέργηρους (>80 έτη) ο τελευταίος στόχος θα μπορεί να επιδιώκεται αρκεί να είναι καλά ανεκτός.

Συμπερασματικά οι οδηγίες προτείνονται οι εξής παράμετροι για την ρύθμιση και την αντιμετώπιση  της υπέρτασης:

  • χαμηλότεροι στόχοι (<130/80 mmHg) αλλά όχι για όλους
  • ηλικία (<65, 65-80, >80 έτη)
  • παρενέργειες (αν δηλαδή είναι καλά ανεκτή η αγωγή από τον ασθενή)